فرض کنید صاحبخانهتان ودیعه را پس نمیدهد و میخواهید بدانید چه کار کنید. سؤال را از یک هوش مصنوعی عمومی میپرسید. جواب مرتب و مطمئن است و شمارهی مادهی قانون هم دارد.
مشکل از همینجا شروع میشود. جواب روان معنیاش این نیست که درست است. هوش مصنوعی عمومی گاهی شماره یا متن مادهای را میگوید که در قانون اینطور نیست، و کسی که حقوق نخوانده نمیتواند این را بفهمد. وقتی چنین متنی وارد یک دادخواست شود، اشتباه خرج واقعی پیدا میکند.
چرا راههای معمول کافی نبود؟
برای یک دادخواست یا اجارهنامه، بیشتر مردم دو راه دارند: وقت وکیل بگیرند یا نمونهای از اینترنت بردارند که معلوم نیست درست و بهروز باشد.
راه سوم این بود که یک چت هوش مصنوعی را جلوی کاربر بگذاریم. ساختنش ساده بود، ولی همان مشکل را داشت. گفتن «دقت کن و اشتباه نکن» به هوش مصنوعی هم جای سیستم را نمیگیرد. اگر متن درست جلوی هوش مصنوعی نباشد، باز ممکن است چیزی بسازد.
چه ساختیم؟
در دادآسان کاربر مشکلش را به زبان ساده میگوید و پیشنویس سند را تحویل میگیرد. جوابها از روی متن خود قانون ساخته میشوند و شمارهی ماده کنارشان میآید.
- بیش از ۷٬۸۰۰ مادهی قانون و رأی، با عین متن و منبع هر کدام
- ۲۶ نوع پیشنویس سند، مثل دادخواست، شکواییه، قرارداد و اجارهنامه
- فرمهای قدمبهقدم که با چند سؤال ساده پر میشوند
- ۸ محاسبهگر حقوقی و فهرست مهلتهای قانونی
- میز کار جدا برای وکیلها و دفترهای حقوقی
پیش از اینکه جواب به کاربر برسد، هر مادهای که به آن استناد شده با متن قانون مقایسه میشود. اگر جواب در متنها نباشد، دادآسان حدس نمیزند و میگوید نمیداند.

مهمترین تصمیم: نبودن ماده از غلط بودنش بهتر است
سادهترین راه برای بزرگ کردن بانک قانون این بود که مادهها را سریع از هر جایی جمع کنیم. این کار را نکردیم. قانون ما این است: متن ماده باید عین متن قانون باشد، بیخلاصه و بیبازنویسی. اگر متن دقیق یک ماده به دست نیاید، آن ماده اصلاً وارد نمیشود.
دلیلش هم یک تجربهی واقعی بود. ابزاری که متن صفحهها را میخواند، حتی با دستور صریح، متن را کمی خلاصه کرد و چند کلمه از ابتدای یک ماده افتاد. جمله هنوز درست به نظر میرسید، ولی همان چند کلمه دامنهی ماده را مشخص میکرد و بدون آنها حکم عامتر از چیزی که قانون گفته دیده میشد.
از آن به بعد، متن قانون از منبع خام برداشته میشود و هر ماده باید در دستکم دو منبع مستقل با متن یکسان دیده شود. اگر فقط یک منبع داشته باشیم، آن ماده وارد نمیشود. نتیجهاش این است که بانک قانون آهستهتر بزرگ میشود، ولی در این کار سرعت ارزش خطر را ندارد.
تصمیم مهم دیگر این بود که مرز محصول را روشن نگه داریم. دادآسان پیشنویس و راهنمای آموزشی میدهد و جای وکیل را نمیگیرد. حرف آخر با خود کاربر و وکیلش است.
چه چیزی یاد گرفتیم؟
هوش مصنوعی قویتر جای دادهی درست را نمیگیرد. کیفیت جواب بیشتر از هر چیز به متنی بستگی دارد که هوش مصنوعی اجازه دارد از روی آن جواب بدهد.
«تقریباً درست» در چنین کاری غلط است. یک کلمه میتواند معنی را عوض کند، پس چک کردن باید جزئی از سیستم باشد، نه کاری که هر وقت یادمان آمد انجام بدهیم.
به کار شما چه ربطی دارد؟
شاید کار شما حقوقی نباشد، ولی اگر جواب اشتباه برایتان هزینه دارد، همین مسئله را دارید. دفتر بیمه با شرایط بیمهنامه سروکار دارد، حسابداری با قانون مالیات، منابع انسانی با آییننامه و بنگاه املاک با قرارداد.
در این کارها هوش مصنوعی عمومی کافی نیست. دستیاری لازم است که فقط از روی سندهای خود شما جواب بدهد، منبع هر جواب را نشان بدهد و وقتی چیزی را نمیداند، بگوید نمیداند. البته هر کاری هم هوش مصنوعی نمیخواهد؛ پیش از ساختن، این مقاله کمکتان میکند ببینید کار شما در کدام دسته است.
از کجا شروع کنید
سه سؤالی را که بیشتر از همه در مجموعهتان تکرار میشوند بنویسید. کنار هر کدام بنویسید جواب درستش در کدام سند است و اگر اشتباه داده شود چه ضرری دارد.
همین فهرست برای شروع کافی است. میتوانید نمونهکار دادآسان را ببینید و در جلسهی رایگان ۳۰ دقیقهای با ما مرور کنید که دستیار سندهای شما چه چیزی لازم دارد.


